Ważne zmiany w świadczeniach opiekuńczych

Ważne zmiany w świadczeniach opiekuńczych

Od 1 stycznia 2024 r. zmienią się zasady ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Wprowadza je ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 r., poz. 1429). Ustawa ta przewiduje nie tylko możliwość uzyskania nowej formy pomocy finansowej, ale też modyfikuje dotychczasowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. 

W ustawie o świadczeniu wspierającym znajdują się również znowelizowane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych – w zakresie świadczeń opiekuńczych, a także zasady, na jakich osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy, świadczenie pielęgnacyjne oraz zasiłek dla opiekuna mogą nadal pobierać przyznane im świadczenia.

ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE NA NOWYCH ZASADACH

Od nowego roku świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwało opiekunom osób z niepełnosprawnością wyłącznie do ukończenie przez nie 18 roku życia.

Najważniejsze zmiany w zakresie uprawnień od 1 stycznia 2024 roku:

·         Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach będzie mogła otrzymywać osoba aktywna zawodowo, co oznacza, że zatrudnienie nie będzie miało wpływu na prawo do świadczenia

·         Świadczenie pielęgnacyjne będzie mogła otrzymywać osoba uprawniona do świadczenia emerytalno–rentowego

·         świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być wypłacane w zwielokrotnionej kwocie 
w zależności od liczby osób, nad którymi sprawowana jest opieka. W przypadku, gdy opiekun będzie sprawował opiekę nad więcej niż jedną osobą z niepełnosprawnością 
w wieku do ukończenia 18 roku życia, kwota świadczenia pielęgnacyjnego zostanie podwyższona o 100% na drugą i każdą kolejną osobę.

·         w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, osoba sprawująca opiekę zachowuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki. Analogiczna regulacja dotyczyć również będzie osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, na podstawie przepisów dotychczasowych - w przypadku, gdy śmierć osoby wymagającej opieki nastąpiła po 31 grudnia 2023 r.

·         świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwać:

Ø  matce albo ojcu, 

Ø  innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny,  

Ø  małżonkom, 

Ø  opiekunowi faktycznemu dziecka, 

Ø  rodzinie zastępczej, 

Ø  osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, 

Ø  dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, 

Ø  dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej,

Ø  dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego,  

jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

NOWE WARUNKI PRZYZNAWANIA ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO, KTÓRE OBOWIĄZYWAĆ BĘDĄ OD 1 STYCZNIA 2024 R., NIE DOTYCZĄ OSÓB, KTÓRE NA ZASADZIE ZACHOWANIA PRAW NABYTYCH, BĘDĄ POBIERAĆ TO ŚWIADCZENIE NA PODSTAWIE PRZEPISÓW DOTYCHCZASOWYCH. 

Osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad dzieckiem w wieku do ukończenia 18. roku życia i która będzie chciała po 31 grudnia 2023 r. otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach (czyli  z możliwością podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) musi po tej dacie zrezygnować z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie starych przepisów i złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie nowych przepisów. 

SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY - UCHYLONY

Z dniem 1 stycznia 2024 roku  zostają uchylone przepisy dotyczące specjalnego zasiłku opiekuńczego. Oznacza to, że od tej daty zasiłek nie będzie już przyznawany. Jedynie, na podstawie przepisów przejściowych, zasiłek ten będzie  mógł być przyznawany także po 31 grudnia 2023 r. dla osób, które były do niego uprawnione do końca 2023 r.

ZACHOWANIE PRAWA DO ŚWIADCZEŃ OPIEKUŃCZYCH NA DOTYCHCZASOWYCH ZASADACH

Ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadza przepisy mające na celu pełną ochronę praw nabytych osób, które nabyły bądź nabędą na starych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy, tj. do 31 grudnia 2023 r. przepisach, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. 

Osoby te będą mogły w dalszym ciągu pobierać wymienione świadczenia zgodnie z dotychczasowymi przepisami.  

 
Opiekunowie, zachowają prawo do świadczeń na zasadach obowiązujących także w sytuacji kiedy wygaśnie ważność dotychczasowych orzeczeń osób nad którymi sprawują opiekę pod następującymi warunkami:

• wniosek o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności zostanie złożony w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia
• - wniosek o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego zostanie złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. 
   

W przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego dodatkowym warunkiem kontynuacji wypłaty na dotychczasowych zasadach jest złożenie wniosku o to świadczenie na kolejny okres zasiłkowy w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym zakończył się dotychczasowy okres zasiłkowy. 

ŚWIADCZENIE WSPIERAJĄCE

Od 1 stycznia 2024 r. wprowadza się nowy rodzaj świadczenia, tj. świadczenie wspierające, które będzie skierowane bezpośrednio do osób z niepełnosprawnościami w wieku po ukończeniu 18 roku życia.  

Uprawnionymi do świadczenia wspierającego będą osoby z niepełnosprawnościami, które uzyskają decyzję  ustalającą poziom potrzeby wsparcia na poziomie od 70 pkt do 100 pkt. Decyzje o ustaleniu poziomu wsparcia będą wydawały wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, natomiast przyznawał i wypłacał  świadczenie będzie Zakład Ubezpieczeń Społecznych.  

Wprowadzono trzy terminy, od kiedy będzie dostępne świadczenie wspierające: 

• od 1 stycznia 2024 r. – z ustalonym poziomem potrzeby wsparcia od 87 do 100 pkt,   
• od 1 stycznia 2025 r. – z ustalonym poziomem potrzeby wsparcia od 78 do 86 pkt, 
• od 1 stycznia 2026 r. – z ustalonym poziomem potrzeby wsparcia od 70  do 77 pkt. 

Podany harmonogram nie będzie dotyczyć osób wymagających opieki, na które na dzień 31.12.2023 r. na podstawie przepisów dotychczasowych przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, albo zasiłku dla opiekuna, a także osób na które opiekun od 1.01.2024 r. zdecyduje się pobierać świadczenie pielęgnacyjne na nowych  zasadach – niezależnie od ilości otrzymanych punktów poziomu wsparcia. 

Świadczenie wspierające będzie przysługiwało, w zależności od poziomu potrzeby wsparcia, w wysokości od 40% wysokości renty socjalnej do maksymalnej wysokości – 220% renty socjalnej (kwota netto).

ŚWIADCZENIE WSPIERAJĄCE W ZUS - ŚWIADCZENIA OPIEKUŃCZE W OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy przyznane na zasadach dotychczasowych oraz zasiłek dla opiekuna, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki będzie miała przyznane prawo do świadczenia wspierającego.
 

Gdy osoba z niepełnosprawnościami złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego konieczne będzie: 

• zawieszenie postępowania o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, zasiłku dla opiekuna.
• zawieszenie wypłaty przyznanego już świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, zasiłku dla opiekuna. 

W przypadku gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówi przyznania świadczenia wspierającego lub pozostawi wniosek bez rozpatrzenia – świadczenia zostaną wyrównane od momentu ich wstrzymania, jeżeli opiekun nadal spełnia warunki określone w przepisach. 

Świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek  opiekuńczy, zasiłek dla opiekuna, wypłacony opiekunowi za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, będzie świadczeniem nienależnie pobranym. Do jego zwrotu wraz z odsetkami będzie zobowiązany opiekun. 

Osoba z niepełnosprawnościami, składając w ZUS wniosek o świadczenie wspierające będzie mogła zdecydować od jakiego miesiąca chce mieć przyznane świadczenie wspierające, dzięki czemu może nie dopuścić do sytuacji otrzymania świadczenia wspierającego za ten sam okres, za który jej opiekun otrzymał w gminie świadczenie opiekuńcze. 

Osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne/specjalny zasiłek opiekuńczy/zasiłek dla opiekuna powinna niezwłocznie poinformować organ o złożeniu w ZUS wniosku o świadczenie wspierające ponieważ wyklucza to możliwość dalszego pobierania świadczenia.